کمک ذوبها موادی هستند که از آنها به منظور گداختن، مشتعل کردن و کاهش دمای ذوب کانسنگها استفاده می شود، کمک ذوب نامیده می شوند . کمک ذوبها ممکن است به صورت کانی، سنگ و یا ترکیبی مصنوعی باشند.

ویژگیهای کمک ذوبها  

 هر ماده، ترکیب، کانی یا سنگی که به عنوان کمک ذوب از آن استفاده شود باید دارای خصوصیات زیر باشد:

1- دمای ذوب کانسنگ را کاهش دهد (این امر باعث کاهش بسیار زیاد در هزینه های سوخت کارخانجات و معادن خواهد شد).

2- وزن مخصوص کمتری نسبت به فلز ذوب شده داشته باشد به طوری که بتواند دربخش فوقانی پاتیلها (دیگهای بزرگ مخصوص ذوب فلزات ) متمرکز و به صورت سرباره  از مذاب فلزی جدا شود.

3- ورود و تمرکز فلز در داخل کمک ذوب در حد ناچیزی باشد تا فلز ذو ب شده نتواند به وسیله وارد شدن در کمک ذوب از محیط خارج شود.

4- کمک ذوب بتواند ناخالصیهای فلزات را جداسازی نموده و در سرباره متمرکزنماید تا جدایش آن از فلز ذوب شده آسانتر باشد.

5- قیمت مناسبی داشته باشد به طوری که در مقابل کاهش هزینه های سوخت مصرفی هزینه اضافه تری را به کارخانه یا معدن تحمیل نکند.

 انواع کمک ذوبها   

 کمک ذوبها را می توان به روشهای گوناگون طبقه بندی نمود . برخی از کمک ذوبها برای جوشکاری و پرکردن درزه های فلزات استفاده می شوند . کمک ذوبهایی که برای این منظور استفاده می شوند باید این ویژگی را داشته باشند که پس از اتمام عملیات جوشکاری بتوان آنها را از سطح فلزات جدا نمود و سطح فلز را پاکسازی کرد . این کمک ذوبها از نظر خورنده بودن  فلزات به سه دسته تقسیم می شوند:

1- کمک ذوبهای شدیداً خورنده مثل کلرور روی، کلرور آمونیم، کلرور آلومین یم وکلرور پتاسیم

2- کمک ذوبهای غیر خورنده مثل اسید بنزوئیک

3- کمک ذوبهای با خورندگی متوسط مثل اسید سیتریک و اسید لاکتیک

کمک ذوبها از نظر ترکیب شیمیایی نیز به 5 گروه اصلی به شرح زیر تقسیممی شوند:    

1- بوراتها مثل کانی بوراکس

2- فلوئوریدها مثل کانی فلوئوریت

3- کلریدها مثل کانی کلرور پتاسیم

4- اسیدها مثل اسید بوریک

5- آلکالی ها مثل هیدروکسید پتاسیم و سدیم

بوراکس از کمک ذوبهای قدیمی است و برای فلزاتی که در بالای 800 درجه سانتی گراد ذوب می شوند به کار برده می شود . این کمک ذوب برای فلزاتی مثل فولاد مناسب و برای اکسیدهای نسوز مثل اکسید آلومینیم و تیتان نامناسب است.کمک ذوبهای فلوئوریدی برای فلزاتی مثل نقره که نقطه ذوب کمتر از800درجه سانتی گراد دارند مناسب است.کمک ذوبهای متشکل از هیدروکسیدها و کلریدها، کمک ذوبهای مناسبی برای ترکیبات با نقطه ذوب بالا مثل اکسیدهای آلومینیم و تیتان هستند.

کمک ذوبها را می توان با توجه به محیط شیمیایی که ایجاد می کنند به سه نوعت قسیم نمود:

1- کمک ذوبهای قلیایی مثل آهک و دولومیت

2- کمک ذوبهای اسیدی مثل مواد سرامیکی کوارتز و ماسه سیلیسی

3- کمک ذوبهای خنثی مثل فلوئورین

آهک مهمترین کمک ذوب قلیایی برای ذوب فلزات آهنی و غیر آهنی محسوب می شود. در ذوب کانسنگهای کالکوپیریت و گالن که خاصیت اسیدی دارند از کمک ذوب قلیایی (آهک زنده ) استفاده می شود . اکسید کلسیم (آهک زنده ) دمای ذوب و غلظت سرباره را کاهش می دهد و گازهای سمی  را به خود جذب می کند . به منظور کاهش بیشتر دمای ذوب، مقدا ر کمی نیز آهن بدان می افزایند . در ذوب کانسنگهای آهن از آهک و دولومیت استفاده می شود.

ماده سرامیکی سیلیس کمک ذوب اسیدی و ارزان قیمتی است . منابع تولید سیلیس شامل رگه های کوارتز هیدروترمالی، کوارتزیت و ماسه سنگ سیلیسی است . وجود کانیهایی مثل  مواد سرامیکی میکاها، آمفیبول و فلدسپات موجب جلوگیری از کاهش دمای ذوب می شود.فلوئورین کمک ذوب خنثی است . ترکیب شیمیایی فلوئورین که به عنوان کمک ذوب مناسب باشد در جدول زیرآورده شده است. 

از کانی های دیگری نظیر آپاتیت، اسپودومن، نیترات و فلدسپاتهای سدیک می توان بعنوان کمک ذوب استفاده نمود.این کانیها اغلب در صنایع سرامیک سازی به جای کمک ذوب مصرف می شوند ، لذا به نام کمک ذوبهای سرامیکی معروف هستند. 

 

گروه: کانی ها
نام:  فلوئورین
نام لاتین:  Fluorite
فرمول شیمیایی:  CaF2
فرمول شیمیایی لاتین: 
سیستم تبلور:  کوبیک
سیستم تبلور لاتین:  Cubic
سختی:  4
وزن مخصوص:  3.18 گرم/سانتی مترمکعب
وزن مخصوص لاتین:  3.18 gr/cm
رنگ:  بی رنگ,بنفش,سبز,زرد,صورتی.
رنگ لاتین:  Colorless,violet,green,yellow, Pink.
کاربرد:  صنایع شیمیایی و فولاد,سرامیک سازی,ساخت عدسی,زینتی.
کاربرد لاتین:  Chemical and steel industry,manufactureofcerami and lens gemston